اِدِم، ورم، خیز یا دراپسی چیست- دکتر حمیدرضا صنعتی بهترین فوق تخصص قلب و عروق

تعریف اِدِم، ورم، خیز یا دراپسی

اِدِم، ورم، خیز یا دراپسی عبارت از تجمع بیش از حد مایع بینابینی در بافت­هاست که در اثر تغییر در یک یا بیش از یک مورد از عوامل زیر به وجود می­‌آید: فشار هیدروستاتیک، فشار انکوتیک، نفوذ پذیری مویرگی و درناژ لنفاوی.

اِدِم اندام تحتانی با تورم یک یا هر دو ساق تظاهر پیدا می‌کند.

اِدِم، ورم، خیز یا دراپسی چیست- دکتر حمیدرضا صنعتی بهترین فوق تخصص قلب و عروق

تشخیص اِدِم، ورم، خیز یا دراپسی:

سابقه­‌ و معاینه: بالینگر با کمک اطلاعات متعدد معاینه و سابقه می­تواند محدوده­‌ی تشخیص افتراقی را باریک­تر کند. (جدول ۱-۸)

  • مدت زمان بیماری: حاد یا مزمن
  • انتشار بیماری: یک طرفه یا دو طرفه
  • علایم و نشانه‌­های همراه: تنگی نفس، درد، غییرات پوستی، تورم اندام فوقانی.
  • مطالعات آزمایشگاهی و تصویری: اگر سابقه و معاینه مشخص کننده نباشند، ممکن است نیازمند آزمون­های دیگر باشیم. دستور پیگیری را می­توان با توجه به معیارهای اتیولوژیک جمع آوری شده از سابقه و معاینه، به انجام رساند.
  • اِدِم یک طرفه: اولتراسوند دوپلکس وریدی همراه با داپلر باید انجام شود. CBC و کراتین کیناز سرم نیز ممکن است به ترتیب جهت ارزیابی احتمال عفونت یا سندرم کمپارتمان انجام شود.
  • اِدِم دو طرفه: مطالعاتی که ممکن است در ارزیابی اِدِم دو طرفه ضروری باشد٬ در جدول ۲-۸ خلاصه شده است.

جدول ۱-۸ ) علل اِدِم اندام تحتانی

علتسابقه٬ علایم و نشانه­‌های همراه

 

اِدِم، ورم، خیز یا دراپسی یک طرفه٬ شروع حاد

DVTوضعیت افزایش انعقاد پذیری٬ سن ۵۰ < سال ٬ بستری٬ سابقه جراحی٬ کانسر یا تروما٬ درد ران یا پشت ساق پا
سلولیت یا آبسهتب٬ درد ٬ اریتم
پارگی کیست پوپلیتهدرد٬ تورم زانو
تروماسابقه آسیب اخیر
سندرم کمپارتمانسابقه تروما (Crush injury) یا فشار طولانی مدت بر روی ساق
پارگی عضله یا تاندونزخم کردن شدید مچ پا به عقب
اریتم ندوزومتب٬ درد٬ اریتم به صورت تکه­ای

 

اِدِم، ورم، خیز یا دراپسی یک طرفه٬ شروع تدریجی

نارسایی وریدی مزمنبدون درد٬ اِدِم در انتهای روز بدتر شده٬ اما با بالا بردن پا بهتر می­شود٬ وریدهای واریسی
لنفاِدِمبدون درد٬ اِدِم در انتهای روز بدتر می­شود٬ در ابتدا پشت شست و پا درگیر می­شود٬ پوست خشک و پوسته دار.
فشار از خارج بر روی وریدبدون درد٬ بزرگی موضعی ورید
تومور بافت نرم یا تومور عروقیتندرنس و بزرگی موضعی
ناهنجاری وریدی مادر زادیاختلالات طول ساق­ها از دوران کودکی
دیستروفی رفلکسی سمپاتیکپوست براق و سفت٬ حساسیت بسیار زیاد به لمس

بیشتر بخوانید:

اِدِم، ورم، خیز یا دراپسی دو طرفه

CHFتنگی نفس٬ ارتوپنه٬PND٬افزایشJVP
سندرم نفروتیکسابقه دیابت با لوپوس
گلومرولونفریتسابقه تب یا گلو درد اخیر
سیروز کبدیزدری٬ آسیت٬ سابقه سوء مصرف الکل یا هپاتیت
هیپوپروتئینمیسابقه سوء تغذیه یا سوء جذب
میگزدم جلوی تیبیاتاکیکاردی٬ تومور٬ کاهش وزن٬ عدم تحمل به گرما
DVT دو طرفهوضعیت افزایش انعقاد پذیری٬ سن ۵۰ < سال٬ بستری بودن٬ سابقه جراحی٬ کانسر یا تروما٬ درد پشت ساق یا ران
سلولیت دو طرفهتب٬ درد٬ اریتم
نارسایی وریدی مزمنبدون درد٬ اِدِم در انتهای روز بدتر شده و با بالا نگه داشتن بهبود می­یابد٬ وریدهای واریسی
لنفاِدِملنفادنوپاتی اینگوینال٬ نشانه­های لگنی٬ کاهش وزن

 

واکنش­های داروییNSAID ها

عوامل ضد فشار خون:

پتالاکرها

کلونیدین٬ دیازوکساید

گوانتیدین٬ هیدرالازین

متیل دوپا٬ مینوکسیدیل

رزرپین

هورمون­هاکورتیکواستروئیدها

استروژن

پروژسترون

تستوسترون

 

جدول ۲-۸ ) ارزیابی اِدِم دو طرفه

آزمونعلت احتمالی اِدِم دو طرفه
CBCسلولیت دو طرفه
U.A و تست­های کلیویگلومرولر نفریت٬ سندرم نفروتیک
تست­های عملکرد کبد و مقدار آلبومین سرمبیماری کبدی٬ سوء تغذیه
TSHبیماری تیروئید
EKG٬CXR و احتمالا اکوکاردیوگرافیCHF
اولتراسوند دوپلکس وریدی همراه با داپلرDVT دو طرفه٬ ترومبوز وریداجوف تحتانی
اولتراسوند یا CT اسکن لگنیبدخیمی لگنی٬ فیروز خلف صفاقی

 

درمان اِدِم، ورم، خیز یا دراپسی:

  • درمان قطعی شامل نظارت بر بیماری زمینه‌­ای است ( مثلا ضد انعقاد برای DVT٬ آنتی بیوتیک برای سلولیت)
  • درمان علامتی:
  • بالابردن اندام یا اندام­های درگیر مفید است.
  • قطع داروها: داروهایی که ممکن است باعث ایجاد یا تشدید اِدِم شوند٬ باید در صورت امکان قطع شوند.
  • دیورتیک­ها: در مبتلایان به اِدِم دو طرفه ساق٬ که همراه با CHF٬ نارسایی کلیه٬ سیروز٬ یا نارسایی وریدی دیده می­شوند٬ مفید است.
  • جوراب­های فشاری: بیشترین سود را در مبتلایان به اِدِم ناشی از CHF یا نارسایی وریدی دارند.

ارجاع اِدِم، ورم، خیز یا دراپسی:

  • اگر علت احتمالی اِدِم٬ عفونت ( مثلا سلولیت و آبسه) یا سندرم کمپارتمان است٬ بیمار باید فورا توسط یک جراح ویزیت شود.
  • باید تمام مبتلایان به اِدِم ساق را٬ در مورد اهمیت مراقبت از پوست٬ کفش­های مناسب و درمان زودرس تروماهای کوچک به منظور پیشگیری از عوارض جدی از قبیل اولسرهای ناشی از استاروریدی٬ سلولیت یا استئومیلیت٬ آگاه نمود.